Ede Staal

Ede Ulfert Staal

in Warffum geboren op 2 aug 1941 

in Delfzijl overleden  op 22 juli 1986

“  So close and yet so far away ”

  En alles wat doar tussen ligt,  joa, das mien bestoan

Ik wait, der is  n  tied van komen,  en ook  n tied van goan,

" Elk ofschaaid is d’geboorte van  n herinnern "

Ede schreef dit gedicht op zijn sterfbed kort voor zijn overlijden

algemene begraafplaats Delfzijl

Hoe kun je Ede Staal ‘t best kort en treffend beschrijven.

     

"Ede heeft meer gedaan voor de bekendheid van Groningen dan enig noordelijk bureau voor toerisme.

Hij staat, met alle respect voor de huidige generatie Groninger zangers, nog altijd op eenzame hoogte.

          Ik denk dat dat komt omdat hij weliswaar in het Gronings zong, maar noch veel groter dacht.

            Hij zingt in zijn liedjes over onderwerpen die te maken hebben met zijn leven en beleven in

                                                                          Groningen.”

                                                  

Muziek Henk Bemboom

 

                                                  ” Help me through the night

behoeft geen nadere uitleg, een  topnr. van Ede Staal, alhoewel bekend geworden door zijn

                                                       oomzegger Roon Staal. 

               Hannie Havenga schreef hiervan bijgaande vrije vertaling in het Grunnegs

                                              “Help mie deur de nacht”

                                                  en Daip River zette het op cd

Na deze enorme boerderij keerde

Ede in 1972  met zijn gezin weer

terug naar  “de Rechte Wal”




onder 1974

14e woonplaats van Ede.

Voormalig kruidenierswinkeltje aan de Hamrikkerweg 62-64 in nw Scheemda.

Hier heeft het gezin ca 3,5 jr gewoond.

Ede verandert  in 1977 van baan, Scholengemeenschap Woldendorp,

leraar Engels en decaan.

     De Sony taperecorder waarmee Ede ruim 50 uur ruw materiaal  opgenomen heeft. Van deze

opnamen zijn nog 54 nrs geselecteerd voor de laatste dubbel cd “Hear my song/As t boeten störmt.”  

  met o.a de nrs: Hear my song - Help me trough the night - Mien lutje laiverd - As t boeten störmt

  korte promo ter verwijzing naar de film  “Ode in Staal”

 Op verzoek van de gemeente  
           Delfzijl is de film
            “Ode in Staal”
 gemaakt. Naast de fabricage 
 van het monument is de film
    voorzien van veel mooie
       sfeerbeelden en een
   life optreden van Ede Staal.
                                  “Mien Hogelaand”  
       Een filmische ondersteuning van Ede zijn Hogelaand                                        
                                    
    Deze film is inmiddels ruim  70.000 keer  bekeken en  o.a               
                gebruikt bij crematie’s en uitvaartdiensten.
Ode in Staal

     Burgemeester Haaksman van Delfzijl in

gesprek met Chris Verbeek, de kunstenaar die

eigenhandig de tekst op ‘zijn’ beeld schilderde.

Engbert Gruben van radio nrd  “ontdekte” Ede Staal in 1981 en zette Ede aan tot het schrijven van Groningstalige liedjes

Het lied. “het het nog nooit zo donker west” staat sinds  1988 onafgebroken op nr 1 op “alle 50 goud van RTV nrd

en is door ruim 20 andere artiesten / groepen op cd gezet.

  “ man ,man ,man, wat n boudel “

als 10 jarige speelde Ede trompet en bugel in de dorpsfanfare Euphonia van Leens.

Opa Oortman was

hiervan de dirigent.

“De Schaaiden”

          DAIP RIVER

       het lied “de scheiding” is in de top 30 van Ede Staal het minst bekende lied.

    Misschien omdat het door Ede in het  Nederlands gezongen wordt ??

            Ik heb ‘t voor  DAIP RIVER  “omtoald” naar het Gronings, dus ........

                                                    “De Schaaiden”

“De Scheiding”

         Ede Staal

Samen met zijn vrouw Fieke had

Ede 6 zonen.

Hanno, tweeling Jeroen en Martijn,  Elwin, Jelger en Jasper

1TV.  dagblad v/h Noorden


    Jim en Betty Lambeck,

         vrienden van Ede,

  hebben, in samenwerking met  

  AVEBE,  het mogelijk gemaakt   

        dat Ede  zijn eerste lp 

           “ Mien toentje ”

          uit kon brengen.


     www.wijtwerderheerd.nl

          tel. 0596-627453

Het lied “Mien hogelaand’ is gebruikt in de film de “Poolse bruid”

Pas in 1981 Schreef Ede zijn

  eerste Groningstalige lied

           “Mien toentje”

als basis daarvoor gebruikte

        Ede ‘Sarie Marijs

Ede zijn liedjes zijn zelfs in het Japans gezongen.

muziek

muziek

           zondag 11 november 2009 was  Radio Noord met het  programma Noordmannen te gast in

                   huize Westerhoff.    In deze uitzending kwam   DAIP RIVER  vier keer live aan bod

                                                   Der gait niks boven Grunnen.  

                                                   Help mie deur de nacht. 

                                                   t Ol stee    en                         

                                                   Boven Wotter.  met gastzangeres  Miranda Bolhuis.

                                                                                                                                zie ook  pagina   DAIP RIVER

  In deze kapitale boerderij aan de  Farmsumerweg 38  tussen Delfzijl en  Appingedam woonde  Ede het 

    laatste deel van zijn leven.  Geboorteplaats van Jasper 25-04-1986.   22-07-1986 overleed Ede Staal

Van Ede zijn 86 liedjes uitgebracht op Lp / cd

gedichten van Ede

The styx

It must be wider than my sense
If not, i could have seen the bank
In which there is a crowd immense
in number and in rank

The only thing I now percieve,
A stranger in a crossing boat
I hear a sigh of great relief
I shiver in my shabby coat

Ede Staal

Ede zijn tweede LP  “as vaaier woorden”  werd uitgebracht op 4 oktober 1986

vertaling van The Styx 

Het moet verder gaan dan ik kan bevatten
Als dat niet zo was, had ik de oever kunnen zien
Waarin (waarop?) zich een enorme
menigte bevindt in getal en rang en stand.

Het enige wat ik nu waarneem,
Een vreemdeling in een overstekende boot
Ik hoor een zucht van grote opluchting
Ik huiver in mijn haveloze jas.

N.B.
De overstekende vreemdeling is blij dat hij 
in het dodenrijk is aangekomen!

                                                               vertaling  Jim Lambeck
Kwelder

Hier glee veur joaren kraite glad,  **
Over t graauwe, blaauwe, grieze wad,
Genoaten, foeken, mouk niks oet,
Een staarke pokkel en wat stoet,
Een beetje drinken, door mit op pad,
Het zwoare leven op t wad.
 
Er is n bult veranderd, 
toch bleef er wat geliek,
Dat binnen in mien oren 
de vogels achter diek,
Ast mit de vangst nait tegenzit,
Din lachen ze joe noar hoes tou mit,
Mor is der n moal wat slims gebeurd,
Din hebben ze naargens wat van heurd.

Ede Staal

** kraite 
(volgens K ter Laan ook kraaite) = slikslee
Koolzoad

Ainmoal in t joar het t laand geelzucht,
Din binnen aal aaner kleuren vlucht,
Allinnig nog n blaauwe lucht,
Nog blaauwer as n ansichtkoart,
Rie in mien auto - minder voart,
En zet hom stil vlak aan de kaant,
En loop noar t veld tot aan de raand,

Zo blief ik tiedenlaang doar stoan,
En vuil het veurjoar deur mie goan.
Zoveul insekten goan te keer,
t Is oaf en aan en hin en weer.
De zun vat vlam zodat ik mien ogen dim,
Een waalm van waarmte tot de kim,
Dij in een dook nog is te zain,
Ik bin allinneg, nait allain.
 
Ede Staal.

   Ede schreef soms fake-brieven, gericht aan niet bestaande instellingen, om daarin op    

               humoristische  wijze een “schrijnend onderwerp” aan de kaak te stellen.

Deze brieven zijn te lang om op deze site te plaatsen. Stuur een mailtje en u ontvangt het.

                                                           wesgro@home.nl

Ede is n rad aan mien woagen

dij aal, dij aal mor wieder gaait

t draaien zal nooit vertroagen

want stilstoan, nee dat dut e nait.

                                    

                                        fw 2009

ruim 30 min live.


1 nov 1984 in Hotel Parkzicht

in Veendam, opgenomen door  Arend Oosterhuis.


Jammer ! deze film staat,     

(even ?) niet meer op 

internet.

Unieke opname van Ede

via deze url kunt u de prachtige RVU dokumentaire   zien over  Ede Staal.                                                    

                                           (helaas niet meer online)

Ja, ook dit is Ede Staal   “ dat haar je nait docht ”

Nog een uniek stukje live optreden van                                                                           

                                              Ede Staal.

                          Waar ??   Wanneer ??

         Helaas is ook deze film niet meer

                                              aanwezig

                           22 juli 2011 was het 25 jaar geleden dat Ede Staal overleed.

Een week lang besteedde RTV Noord aandacht aan de promotor van onze ‘Grunneger toal’

          met als afsluiting de documentaire ‘Credo- Zien bestoan’ van Marleen Godlieb.

18 t/m 22 juli

Credo - Zien bestoan

   19-07-2010. 

   radio noord

Ede Staal Quiz

Een klein foutje.

Eddy Christiani

     moet zijn

Dennie Christian

Deze boerderij  ‘ de Rechte Wal ’ werd door Ede en zijn gezin tot  twee keer toe bewoond. Ede ontving hier op een avond mensen van platenmaatschappij Phonogram om het contract voor zijn debuutsingle " I'm in the blues " te tekenen. De single verscheen eind 1973.

In 1973  maakte Ede zijn debuut met

het Engelstalige nr ‘ I’m in the Blues’

Ede woonde samen met moeder Tine,

zus Sineke en broer Hero bij opa Oortman in Leens, de Wierde 6, totdat

hij naar de Universiteit in Groningen

ging voor een studie medicijnen.

Later stapte Ede over naar de opleiding

leraar Engels.

                         Het geboortehuis van Ede Staal aan de Stationsstraat 13 in Warffum.

                                             In dit huis woonde Ede tot begin 1945.

  Nieuw Scheemda, 4 keer.


  1. 11. 26-10-1968 

       Rechtewalsterweg 3.

       21-01-1969 Hanno, bijna 5,  

       zwaar gewond bij ongeval.

     

  1. 12. 1970. Hamrikkerweg 34.


13.  1972. Rechtewalsterweg 3.

        in juni geboorte van Elwin 


  1. 14. 1974. Hamrikkerweg 62-64

        (voorheen bakkerij)

    1979 - 1984 Nieuwe Statenzijl

     4,5 jaar gewoond.

Ede had een voorkeur voor grote boerderijen, het liefst afgelegen met veel ruimte.

  1. 1984.Nieuw Beerta. Hoofdweg 19a.

      16 sept 1984 Jelger geboren.


            zie onderstaande hoes

Na deze twee woningen woonde Ede zeer  kort op een bovenkamertje bij zijn vader  aan de Stationsweg 38 in Appingedam.

  1. 1959. de Heesterlaan 21 (met bankje)

  2. 1960. mrt.  L v/d Vrede 116  (2e woning r onder)

            In dit jaar werd Ede lid van 

            studentenvereniging Vindicat en ontmoette

            hij Fieke Spoel In zaal Bellevue in Assen.

Als 18 jarige student  verhuisde Ede naar Groningen.

06-1964 / 08-1965. boerderij  “de Kleine Ronde” aan de Raijlandseweg.

aug 1965 - sept 1966.

Dit huis,  één van drie,  stond achter het

kruidenierswinkeltje van Klaas Sagel.

(Kibbelgaarn 14a) Huur fl 35,- pmnd.  t Huis was niet voorzien van waterleiding.  Ede leraar Engels aan de techn school  Winschoten.

Ede kocht traporgeltje van kerkje Kibbelgaarn.

     Zie / luister  “Winter Kibbelgoarn 1966. cd 2      

         EDE’S TOAL Zuzooien op zundagmörn.

10.  Westerlee

9.  Kibbelgaarn

8. Grijssloot

3.  Heesterlaan

4.  L v/d Vrede

2.  Leens.

11 en 13 Rechte Wal

  1. 15. Nieuwe Statenzijl

  Reidewoderpolder 5

16.  nw Beerta

17.  Delfzijl

F Westerhoff

F Westerhoff

F  Westerhoff

F  Westerhoff.sv

F Westerhoff

F Westerhoff

F Westerhoff 

       2013

J Lambeck

             Naar eer en geweten heb ik bovenstaande zo goed mogelijk weergegeven.

               Mochten er echter onjuistheden in vermeld staan, wil ik dat graag weten.  

                                Uiteraard zijn aanvullingen meer dan welkom.

                                                        wesgro@home.nl


              Een reactie in mijn                       stel ik vanzelfsprekend bizonder op prijs

1.  Warffum

“ Wat ik dou is nait synthetisch mor

zuver scheerwol “

                                  Ede

“ zo mouvwe t holden “

14. nw Scheemda 

In zijn korte leven woonde Ede op 17 verschillende woonadressen ( zie nummers )

6. Donderen

F Westerhoff. sv

        Ede Ulfert Staal en Sophie Fieke  Spoel

          trouwden  op 5 oktober 1962 in Vries

5.  Appingedam

Free  Westerhoff

  x

In de zomer van 1962 woonde  Ede bij oom Jan en

tante Kien aan de Dorpsweg 3 in Donderen.          Oom Jan Withaar was hoofd der School, hij overleed op 11 febr  2005 op 100 jarige leeftijd.

                      

         Froukina (Kien) Oortman was de zus van Ede zijn moeder.

Ede vertaalde in 1981 voor het Sneeuwbaltrio dit nr in “ik heur de bleus”

Hij deed dit onder zijn pseudoniem

Eddy Paltrams.

Het nr  ‘Natasja’  van de cd  

‘as t boeten störmt’ is ook door het Sneeuwbaltrio  opgenomen.

het Sneeuwbaltrio 

   “help mie deur de nacht“     Daip River

F Westerhoff

Netty v.d. Deen-Flikkema

“De nacht” op voortreffelijke wijze vertolkt door Eddy Koekkoek

    gastenboek

making of.   As vaaier woorden van div. Groninger artiesten

As vaaier woorden

Vijf unieke opnames van  1 nov 1984 in Hotel Parkzicht

    in Veendam, opgenomen door  Arend Oosterhuis.

geef mie dien bloes

het twijde perron

Credo mien bestoan

Ede Staal instrumentaal door zijn vaste begeleider Henk Bemboom

Meester Withaar en juf Kien Withaar - Oortman en Hero.

bron: Donderen.nl

7.  Veendam

08-1966. Engelskenlaan  11.

jan 1967 Jeroen en Martijn geboren.

Zoals op zovele plaatsen woonde de fam Staal ook hier maar kort.

Tevens het geboortehuis van Hanno, mrt 1963,

de eerste zoon van Ede en Fieke.

De “Kleine Ronde” werd voordien bewoond door mevr. Akkerman (hier geboren) en later door Wiesemulder (kluizenaar).  Zowel de Grote als de Kleine Ronde zijn in ca 1970 afgebroken.  De Kleine ronde heeft inmiddels plaatsgemaakt voor een moderne woning.

Ede kwam regelmatig bij boer Stehouwer om o.a te helpen met schapen wassen.

Grijssloot  bij  Wehe de Hoorn.

Als vergoeding voor zijn hulp bij Jelte Lantinga op “de Grote Ronde” mochten Ede en Fieke met Jelte zijn boot op vakantie.

De boerderij is donderdagavond            22 januari 2009  volledig afgebrand.

In mei 1985  werd postuum de K. ter Laanprijs toegekend aan Ede  staal

hoes van LP ‘Mien Toentje’

F Westerhoff

12 . 1970. Hamrikkerweg 34. nw Scheemda

Deze grote boerderij kocht Ede samen met vrienden Agaath en Willem voor nog geen fl 10.000, -

           Fieke in verwachting van Elwin.  Ook hier hebben ze slechts 1,5 jr gewoond.

F Westerhoff 

       2013

F Westerhoff 

       2013

12. Nieuw Scheemda

F Westerhoff 

       2013

12. Nieuw Scheemda

F Westerhoff 

       2013

mei 2013. de boerderij wordt grondig verbouwd

weer twee generaties Staal

   Ede met  zoon Hanno

Ede op de stoep van de

       Rechte Wal met

vlnr. Olaf zoon van vriend 

   Klaas Staal,  Jeroen,           

       Elwin en Martijn.

Just remenber one thing , It’s a thing oh so true
you are born all alone, and you die al alone too,
And all in between, is the life that you live,
is the love that you get, and the love you will give.       es

Op de plaats van deze puinhoop staat nu een prachtig nw huis.

1968

Ede Staal heeft slechts ca 20 optredens kunnen doen, helaas kort voor een gepland optreden in de Schakel in Oosterhoogebrug overleed Ede aan de gevolgen van Longkanker.

12. Nieuw Scheemda

1968

12. Nieuw Scheemda

1968

12. Nieuw Scheemda

1968

                                                                        Bronnen waarvan materiaal  afkomstig is:

Ede Staal.nl. Rtv Noord. Het Nationaal Popinstituut. Wikipedia. Hoornstertil. Verhildersum. Jim Lambeck. Henk v Middelaar e.a

    Alles op deze site is vrij om te kopiëren / publiceren, maar ik verzoek u vriendelijk de bron te  

                                        vermelden en mij vooraf een berichtje te sturen.        

                                                                    Free Westerhoff. 

mien hogelaand

Het lied mien toentje dient zelfs als basis voor een aardbevingslied.

Deze film is op het filmfestival bekroond  met de eerste prijs  en door RTV nrd meerdere keren vertoond.

Ede en Fieke trouwden op 5-10-1962 in Vries waarna ze een bovenwoning van de fam Smidt betrokken aan het Boven Westerdiep 161 in Veendam. (vroeger kruidenierswinkeltje)

     Samen met dochter

    Dina Smidt nam Ede

   in maart 1963 het lied

    “Oenka-Oenka USA”

                  op

          Dit lied werd

    ingezonden voor het 

             nationale

           songfestival

t Twijde perron

Hero, broer van Ede, woonde zijn gehele jeugd bij Oom Jan en tante Kien en werd later atoomgeleerde.

Roon Staal, zoon van Hero is dus een neef van Ede. 

    gastenboek

                                                                22 augustus 2015.

                 29 Jaar geleden overleed Ede Staal. Bovenstaand verhaal is uitgezonden in het      

                                      programma Noordmannen op zondagmorgen 19 augustus.

                                    Tevens in het middagprogramma van 22 augustus Marc Wiers .

                           Tevens bovenstaand verhaal, in aangepaste versie, geplaatst in het

                                               jubileumboek van 10 jaar Tocht om de Noord.

Twee generaties,

Pa en zoon Staal